Fai - I tlin e!

Fai - I tlin e!

– Zirsangkima, Thuampui, Aizawl

Changkànna panna kawnga thil awlsam ber zínga mi leh mi tinin kan tih theih theuh chu ‘fai’ hi a ni. Mi changkãng an bàl ngai lo a, mi fing leh paràwn kai an tawp ngai hek lo. Ram, khawtláng, véng leh in changkãng apiang an fai zêl. Hei hi “awih loh awih loh” khawpa thu dik, mit ngeia hmuh theiha thil awm reng a ni.

Kan tlin loh hi a tam mang e!

Zirna leh thiamna lama mi chunga léng, mi thiam filawr ni tùr emaw, India rama sawrkar hna sáng ber, IAS officer emaw, pulit lal, IPS emaw ni tùr emaw chuan lehkha thiam thei tak leh thluak tha tak, taima bawk si nih a ngai-mi tin tlin chi a ni lo. Paris leh Milan khawlaia thawmhnaw changkãng ber inbel tùr paw’n, neih leh nalh ve fé a ngai. Keini hmél leh pian leh budget atang chuan a harsa ngawt ang! “Hausa tùr chuan hausa sa nih a ngai!” an tih ang deuhin, pi leh pu/nu leh pate ro khâwm nghek tùr nei ve lo tán chuan, chutin a hausak ve ngawt theih miah loh—thawhrimna leh beih fan fanna tel lo lek phei chuan!

Mi lãr nih harsatzia te hi aw … khawvêl chu sawi loh, kan ram zim tê, Mizoram huapa lãr pha vah tùr chuan, kalna lama beih fé a ngai. Sual ber emaw, fel ber emaw nih te phei hi chu, harsa tak a ni! Chutia han tum viaua nih ngawt theih chi pawh niin a lang lo!

Hêng kan sawi chin “nih phâk” ringawt pawh hi a harsa a nia… Amaherawhchu, fai tùr chuan, hêng kan sawi “ngai” zawng zawng hi-an ngai ve lo vek!

Rilrua fai tumna leh fai duhna put a tâwk. Chu chu mi tinin kan tih theih, kan tlin vek a ni. Thiam leh theih leh talent neih ?hat lam a ni lo e!

‘Farisai fài’ ngawt a tâwk lo!

Khua leh véng hi chutin vawi leh khatah a fai nghâl vûk theih chuang hauh loh; mi mal kan fai hmasak phawt a ngai. Chutih rual chuan, tûk tina inbual ziah, In leh a vêl bei tawp thei deuh pawh a awm theih ve tho mai! Mahni chauh inngaihtuaha fai—‘Farisai fài’ ang ngawt hi zawng-thil tih chi ber pawh niin a lang chuang lo. Kan fai dàn a ‘farisai’ chhúng chuan, chhúngkaw member anga kan en, kan ui vulh hi thenawmten an ngaithei lo reng tho ang!

Fai tùr hian hnatlánga thawk chhuaka beih chiam lam ai mahin, chhúngkua tina mahni theuhin, mahni In leh a vêl theuh vawng fai tláng dial dial ila. Bawlhhlawh paihna hmun leh a paih hunah paih mai zêl ila (kawng kam leh thenawmte kawta chhêk khâwl kher loin!), awlsam takin kan véng leh kan khua hi a lo fai mai dáwn a lo ni zâwk.

Keini lam ve hi le?

Khawvêla khawpui fai ber Denmark khawpui Copenhagen emaw, Singapore emawa zinten khawlaiah an mei zûk bung an pen per ngai lo ang chiahin, tûnah chuan Ngopa, Biate emaw, Khawzáwl emawa zinte paw’n, kawng síra kuhva eina chil chhâk an inthlahrung tak zet tawh. Kan véng ve hi le? “Anni khuate chu keini angin khualzin leh hnam dang chiahpiahtu leh tlawh pawhtu an nei tam lo alãwm,” kan ti a nih chuan kan dik zîktluak lo ang! Chiahpiahtu leh tlawh pawhtute, a hmun loa bawlhhlawh paih inthlahruntír thei khawp leh invawn faitír thei khawpa kan véng kan vawn fai hmasak a ngai a ni zâwk. Véng páwn miin kan vénga bawlhhlawh paih an inthlahrung lo a nih chuan, bawlhhlawh paih mai maina àwm tâwka véng fai lo kan la ni, tih kan inpawm ngam a ngai ang!

Khawvêl puma ram fai ber, Estonia te, pahnihna Luxembourg te leh Germany ramtea faina chungcháng an inzirtír dàn leh an inenkawl dàn sawi zau a châkawm viau a; ram fai ber palina, Finland khawpui Helsinki chanchin chauh hi sawi ila. Zirna, sumdàwnna, hnam ro vawn thatna hmunpui leh zir mite inzir bingna hmunpui, Helsinki hi Europe hmàr lama khawpui pawimawh berte zínga mi a ni. Mipui 675,750 chêng zínga za-a 70 khu, ram páwn company-a hna thawk an ni tlat. An khawpuiin páwn lam mi chiahpiahtu a ngah thu, chhuanlamah an hmang lo a nih hmèl!

Faina chungcháng kan sawi hian sawrkar lam emaw, politics lam thil emaw hi sawi kai kher hi tûl sekin ka hre lo! Aizáwl khawpui chhúng bîk han sawi ta ila, eng party pawh sawrkar se, bawlhhlawh paih motor hian hun an vawng dik viauin ka hria. A paihtu lam fel tâwk loh avàng hian kan khawpui hi a la fai tâwk lo niin a lang zâwk. Chhúngkaw tin hian kan bawlhhlawh, kan ran thi emaw, kan lei vûng emaw pawh ni se, a paihna tùr hmun leh a paih hunah paih mai ila, kan fai tláng êm êmin ka ring tlat a ni. Chu chu hnatlánga thawh chi a ni lo a, chhúng tinin kan tih vek theih, hna hautak lo leh thawh awlsam tak thawh mai kha a ni.

Tlipna

Thil rêng rêng hi a harsa záwng ngawta kan ngaihtuah chuan, kan chanvo tùrah kan dah pha lo tihna a ni ang a, tih theih hun emaw kan chan ve hun emaw a thleng ngai lo ang. Fai tùr hian kan tling tâwk theuh a, thiam thil neih bîk ngai hran lo, mi tin tih theih a nih avàngin fai duhna thinlung kan put a tûl tak zet a ni.

Mi tin, chhúng tinin kan tih theih vek hi ti tùrin rilru siam ila, “Fai hi ka tlin ve e!” tih hi rilruah i vawng tlat ang u.