UD&PA Minister-in City Livelihood Action Plan (C-LAP) a tlangzarh
UD&PA Department leh Pachhunga University College Economics Department te’n thawhhona thuthlung an ziah anga buatsaih ‘C-LAP’ tlangzarhna hunah hian UD&PA Minister K. Sapdanga chuan khawpui hmasawnna tur hrang hrang ngaihtuaha hmalak a nih rualin khawsak harsa zawkte, dinhmun in a zir loh avanga innghahna tlak eizawnna mumal nei lo te hmakhua ngaihtuah chu a ngaih pawimawh thu leh UD&PA Department-a hming chuang sa leh a hnathawh ber a nih thu a sawi a. ‘Poverty Alleviation’, mi khawsak harsate khaichhuah hna atana tangkai em em tur City Livelihood Action Plan buatsaih a ni chu lawmawm a tih thu sawiin, a buatsaihtu PUC Economics Department Research Team-te chungah lawmthu a sawi bawk a. He huna tlangzarh tak C-LAP ah hian data tangkai tak tak tur a chuan thu sawiin, Department tan pawh documentation tha a neih belh phahna zel a nih thu a sawi bawk.
C-LAP Research Associate, Dr. K. Vanlalhruaitluanga chuan he hunah hian Project an buatsaih dan report tlangpui a tarlang a. Meeting hmasa ber chu March ni 20, 2025-ah neih niin, September ni 4, 2026 khan Final Report thehluh a ni a. He zirchianna ah hian Census 2001 atanga 2011 data atanga mihring pun dan hisapin Aizawl-ah hian kum 2024 ah chuan mi 4,06,228 awm anga chhut a ni a. Hemi zinga 72% vel chu hnathawk thei rual (kum 15-59) an ni a. Mipui zawng zawng atang hian hna thawk thei, thawk mek leh thawh tur zawng mek belkhawm chu 50.60% a ni a. Hna thawh mumal tak nei chu 47.96% a chhut a ni. Heta tanga thawk lo zawng chu 2.63% an awm thung a. Hna thawk thei lo naupang, kum upa, zirlai, ramtuileilo leh hna thawh tur zawng lo hrim hrim chu 49.40% in chhut a ni.
PLFS 2024 data hmanga chhutin Aizawl khawpuia hnathawh nei mek zingah hian 47% (60544) chu mahni hna thawk (self employed) an ni a. Mi hnuaia inhlawhfa (casual labour) chu 44% (56928) ni a chhutin, sawrkar hnathawk emaw, regular a hlawh la pangngai ang chu 9% (12080) an awm bawk a ni. Sawrkar emaw, Private Company changtlung tak ni lo a hnathawk, informal labour kan tih chu a tam zawk an ni. Eizawnna tenau MSME kan tih hi a thang ve bek bek bawk.
Retheihna avanga sawrkar in a dawmkan mek zingah, AAY chhungkua mi 3729 awmin PHH chu chhungkaw 36,129 vel an awm bawk a. A mihring ang zawng chuan mi nuai khat chuang fe chu AAY leh PHH Card hmanga buhfai la an awm a ni a, heng hi Ration Card neih dan mil a chhut a ni thung a. Hna nghet lo thawktu (Informal workers) aworkar in a chhinchhiahna portal, E-Shram portal ah hian mi engemawzat an in ziaklut ve tawh a. Hetah hian Insak leh Cement hna lam khawih hi a tam ber niin mi 2500 vel an inziaklut tawh a, a dawtah lirthei a eizawng te an inziaklut tam bawk a. Heng bakah hian awmpui hna thawktu te inziaklut bawk. He portal hi inhrilhriat a inziahluh that anih chuan sawrkar tan pawh hmalakna ruahman a awl lehzual tura ngaih a ni.
C-LAP tlangzarhna hun hi UD&PA Director Jacob Lalawmpuia chuan kaihruaiin Sawrkar laipui-a Ministry of Housing and Urban Affairs (MoHUA) in buatsaih tura ruahmanna a siam anga C-LAP hi buatsaih a nih thu a sawi a ni.
